چكیده
دانش، موتور محركه توسعه دانایی محور بوده، توجه به آن نقش فزاینده‌ای در رشد سازمانها و جوامع خواهد داشت. برای ارائه تصویری از سازمانها و جوامعی كه بیشترین استفاده و بهره‌ را از دانش، در چرخه كامل آن می‌برند از اصطلاحات سازمان فراگیر (یادگیرنده) و در مقیاس بزرگتر جامعه فراگیر و ملت فراگیر استفاده می‌شود. سازمان یاد گیرنده یا فراگیر یك الگوی تغییر یافته برای سازمانها و راهی نوین برای اندیشیدن درباره سازمان، در عصر دانش است. یك سازمان یادگیرنده دارای كمترین سلسله مراتب اختیارها، پاداشی برابر در برابر عملكرد یكسان، فرهنگ مشترك و ساختاری انعطاف‌پذیر و سازشكار است كه می‌توان بدان وسیله از فرصتها استفاده كرد و بحرانها را از بین برد. سازمان یاد‌گیرنده، الگوی منحصر به فردی ندارد و به واقع نوعی نگرش یا فلسفه جدید درباره سازمانهاست كه نقشهای اصلی را به عهده اعضای سازمان می‌گذارد.
مقدمه
در سالهای اخیر، سازمانها و شركتهای مختلف، پیوستن به روند دانش را آغاز كرده اند و مفاهیم جدیدی، مانند: كار دانشی، دانشكار (دانشگر)، مدیریت دانش، و سازمانهای دانشی، خبر از شدت یافتن این روند می دهند. پیتر دراكر، با به كارگیری این واژگان، خبر از ایجاد نوع جدیدی از سازمانها می دهد كه در آنجا به جای قدرت بازو، قدرت ذهن حاكمیت دارد. بر اساس این نظریه، در آینده جوامعی می توانند انتظار توسعه و پیشرفت را داشته باشند كه از دانش بیشتری برخوردار باشند. به این ترتیب برخورداری از منابع طبیعی نمی تواند به اندازه دانش، مهم باشد. سازمان دانشی به توانمندی هایی دست می یابد كه قادر است از نیروی اندك، قدرتی عظیم بسازد. این‌گونه سازمانها با چالش های نوینی روبه رو هستند. امروزه شرایط و فضای رقابتی سازمانها بیش از پیش پیچیده و متغیر شده است. این فضا به سرعت در حال تغییر است به گونه ای كه برای بیشتر سازمانها، این سرعت به مراتب بیش از سرعت پاسخگویی و توان تطبیق آنهاست. تغییــرهای مستمر دانش نیز وضعیت عدم تعادل جدیدی را برای سازمانها به وجود آورده است. جریان بی پایان دانش، بازارها را در حال تغییر مداوم قرار داده كه این امر سازمانها را ملزم به تغییرهای مستمر می‌كند.
سازمانهای یادگیرنده را به تعبیری دیگــر می توانیم سازمانهــای دانش‌آفرین بنامیم، سازمانهایی كه در آنهــا خلق دانش و آگاهی های جدید، ابداعها و ابتكارها یك كار تخصصی و اختصاصی نیست، بلكه نوعی رفتار همگــانی است؛ روشی كه همه اعضای سازمان بــدان عمل می‌كنند. به عبارت دیگر، سازمان دانش آفرین، سازمانی است كه هر فــرد در آن انســانی خلاق و دانش آفرین است. در این ســازمان تفكــر، بحث‌های جمعی، و كشـف نظرها و افكــار نو تشویق می شوند و نوآوران پرورش می یابند .
مدیریت دانش و سازمان یادگیرنده
پیچیدگی مفهوم دانش و نیز وجود رویكردهای مختلف در مورد مدیریت دانش، باعث شده است تا نگرش واحدی در مورد مدیریت دانش شكل نگیرد. سوكنان،می گوید برخی تعاریف از مدیریت دانش، به گونه ای است كه آن را حتی تا سطح مدیریت داده ها تنزل داده است. مالهوترا، تعریف خود را از مدیریت دانش این‌گونه ارائه می دهد: «مدیریت دانش، فرایندی است كه بواسطه آن سازمانها در زمینه یادگیری (درونی كردن دانش)، كدگذاری دانش (بیرونی كردن دانش) و توزیع و انتقال دانش، مهارت هایی را كسب می كنند»